Creating filtered version of banner image.

blog

Το (ελληνικό) Γλωσσάρι των συνθεσάϊζερς

 

  • A/Converter (ADC) - Κύκλωμα μετατροπής (μετατροπέας) αναλογικού ηχητικού σήματος σε ψηφιακή ακολουθία. Αντίστροφα, ένας D/Converter (DAC) την μετατρέπει σε αναλογικό σήμα.

 

  • ADAT Lightpipe - Διαδεδομένη, 8-κάναλη οπτική διασύνδεση ψηφιακού ήχου, που αναπτύχθηκε από την Alesis για τα ψηφιακά μαγνητόφωνά της στις αρχές του '90 (Alesis Digital Audio Tape). Μεταφέρει ως οκτώ κανάλια ψηφιακού ήχου 24-bit σε ΣΔ 44.1 ή 48kHz μέσω οπτικής ίνας. Η διασύνδεση έχει την ίδια φυσική μορφή με το στερεοφωνικό S/PDIF TOSlink που βρίσκεται σε οικιακές ή επαγγελματικές ψηφιακές συσκευές, αλλά τα πρωτόκολλα δεν είναι συμβατά.

 

  • Additive Synthesis - Η προσθετική μέθοδος αναλογικής σύνθεσης ήχου, όπου απλές κυματομορφές ή δείγματα αθροίζονται (“προστίθενται”) στις γεννήτριες- πριν την επεξεργασία με φίλτρα και γεννήτριες περιβάλλουσας (βλ. αμέσως επόμενο λήμμα). Το αντίθετο της επικρατέστερης αφαιρετικής (substractive) σύνθεσης, όπου από μια αρχική κυματομορφή αφαιρούνται συχνότητες με την χρήση φίλτρου.

 

  • ADSR - Μετά την δημιουργία μιας κυματομορφής από τις γεννήτριες του συνθ, οι μεταβολές πλάτους (έντασης) στην πάροδο του χρόνου ελέγχονται από μια "γεννήτρια περιβάλλουσας" (Envelope Generator, EG) η οποία συνήθως διαθέτει τέσσερα στάδια ελέγχου:
  1. Attack (έναρξη) - ο χρόνος που απαιτείται για να φτάσει το σήμα στο μέγιστο πλάτος του και ενεργοποιείται με το πάτημα των πλήκτρων,
  2. Decay (απομείωση) - στην διάρκεια του οποίου το επίπεδο του σήματος μειώνεται μέχρι να φτάσει στο
  3. Sustain (διατήρηση) που ορίζει ο χρήστης - το πλάτος παραμένει αμετάβλητο ως την απελεύθερωση των πλήκτρων και
  4. Release (απελευθέρωση), ο χρόνος που μεσολαβεί από την απελευθέρωση των πλήκτρων ως την μείωση της στάθμης του σήματος στο μηδέν.

 

  • Aftertouch - Ένας τρόπος δημιουργίας σήματος ελέγχου ανάλογου με την πίεση που ασκείται στα πλήκτρα ενός MIDI κλαβιέ μετά την αρχική βύθιση. Τα περισσότερα συνθς που το υποστηρίζουν δεν έχουν ανεξάρτητη ανίχνευση πίεσης για κάθε πλήκτρο (πολυφωνικό aftertouch), αλλά ανιχνεύουν τη συνολική πίεση μέσω μιας ταινίας κάτω από το πληκτρολόγιο. Το aftertouch μπορεί να χρησιμοποιηθεί για έλεγχο λειτουργιών όπως το πλάτος του vibrato, η συχνότητα του φίλτρου, η ένταση του ήχου κοκ.

 

  • Amplitude - Το πλάτος, το επίπεδο σήματος (στάθμη) μιάς κυματομορφής. Μπορεί να αναφέρεται σε ένταση ήχου ή ηλεκτρικού σήματος.

 

  • Amplitude Modulation (AM) - Η διαμόρφωση του πλάτους (στάθμης) ενός σήματος από άλλο (σήμα ελέγχου).

 

  • Analog- Όρος προερχόμενος από το ελλ. "ανάλογος": το ηλεκτρικό σήμα σε σημείο ακουστικού εξοπλισμού μπορεί να θεωρηθεί "ανάλογο" του αρχικού ακουστικού σήματος. Τα αναλογικά κυκλώματα χρησιμοποιούν μια συνεχώς μεταβαλλόμενη τάση ή ρεύμα για να αναπαραστήσουν το ηχητικό σήμα.

 

  • Analog Synthesis - Μέθοδος σύνθεσης ήχου μέσω αναλογικών κυκλωμάτων, συνδυάζοντας ή φιλτράροντας απλές, επαναλαμβανόμενες κυματομορφές (προσθετική και αφαιρετική σύνθεση). Στα αναλογικά συνθς οι ήχοι παράγονται με μεταβολή των τάσεων ελέγχου των τριών κύριων κυκλωμάτων τους - VCO, VCF και VCA - που αντιστοιχούν σε τρία χαρακτηριστικά του ήχου: ύψος, χροιά και ένταση. Τα αναλογικά συνθς είναι ιδανικά για ογκώδεις, αρμονικά πλούσιους ήχους. (αντ. digital)

 

  • Arpeggiator - Μια συσκευή (ή λογισμικό) που δίνει την δυνατότητα σε ένα όργανο MIDI να επαναλαμβάνει ρυθμικά (με οποιαδήποτε, ορισμένη ως και τυχαία σειρά) τις νότες που παίζονται την δεδομένη στιγμή στα πλήκτρα. Οι περισσότεροι arpeggiators επιτρέπουν στην σειρά αυτή να περιλάβει περισσότερες οκτάβες, έτσι ώστε μια κρατημένη, απλή συγχορδία, μπορεί να εξελιχθεί σε μια εντυπωσιακή μουσική ακολουθία.

 

  • Band (frequency) - μια δέσμη συχνοτήτων, πχ από 1200 ως 1400 KHz.

 

  • Band-pass filter (BPF) - το φίλτρο ζώνης που αφαιρεί (ή εξασθενίζει) τις συχνότητες πάνω και κάτω από την επιλεγμένη συχνότητα αποκοπής (cutofffrequency), ώστε να διέρχεται μόνον αυτή.

 

  • Bandwidth - Εύρος ζώνης: το φάσμα των συχνοτήτων που περνούν από ένα ηλεκτρονικό κύκλωμα όπως ένας ενισχυτής, ένας μίκτης ή ένα φίλτρο.

 

  • BANK - στα MIDI όργανα, μια ομάδα θέσεων μνήμης για την αποθήκευση ήχων (patches ή presets). Ένα bank μπορεί να περιέχει από 8 ως 128 αριθμημένες θέσεις.

 

  • Breath Controller - Συσκευή που μετατρέπει την πίεση του αέρα της εκπνοής (το φύσημα) σε δεδομένα MIDI.

 

  • Buffer Memory - τομέας μνήμης RAM προσωρινής αποθήκευσης δεδομένων τα οποία συγκρατεί έως ότου μεταφερθούν σε άλλο μέρος του συστήματος ή αποθηκευτούν σε μόνιμη θέση. Τα δεδομένα διαγράφονται με το σβήσιμο του οργάνου.

 

  • Chorus - Εφφέ που δημιουργείται με τον διπλασιασμό ενός σήματος και την προσθήκη καθυστέρησης και ξεκουρδίσματος, ώστε μια μονή πηγή ήχου να ακούγεται σαν σύνολο περισσοτέρων. Το εφφέ Ensemble είναι μια παραλλαγή του chorus.

 

  • Continuous Controller (CC) - Τύπος μηνύματος MIDI που χρησιμοποιείται για τη μετάδοση συνεχόμενων αλλαγών παραμέτρων από πχ πεντάλ, wheel, breath controller κλπ.

 

  • CV / GATE - H προ-MIDI μέθοδος ελέγχου ενός συνθ από άλλο. CV (control voltage) είναι η τάση ελέγχου που καθορίζει το τονικό ύψος της επιθυμητής νότας. Tο πρότυπο που υιοθετήθηκε από τους περισσότερους κατασκευαστές ήταν 1V/oct (ένα βολτ ανά οκτάβα = ¹⁄₁₂ του βολτ για κάθε ημιτόνιο). GATE (πύλη) είναι ένα ρεύμα-διακόπτης ενεργοποίησης / απενεργοποίησης που μεταδίδεται στο συνθ λήψης ότι το πλήκτρο έχει πατηθεί (ενεργοποιημένο) ή απελευθερωθεί (απενεργοποιημένο). Τα συνθς με είσοδο CV/Gate διαθέτουν μια τυπική υποδοχή jack ¼” και μπορούν να ελέγχονται από άλλο συνθ ή αναλογικό sequencer με συμβατή έξοδο.

 

  • Cut-off Frequency - η συχνότητα κάτω ή πάνω από την οποία επεμβαίνει ένα υψιπερατό (hi-pass) ή βαθυπερατό (lo-pass) φίλτρο αντίστοιχα.

 

  • D-BEAM - Infrared ελεγκτής πραγματικού χρόνου σε πολλά συνθς της Roland. Η μετακίνηση του χεριού σε δύο άξονες πάνω από το D-Beam προκαλεί η διαμορφώνει ήχους.

 

  • DCA (Digitally Controlled Amplifier) - ψηφιακά ελεγχόμενος ενισχυτής. Το ψηφιακό ισοδύναμο ενός VCA (Voltage Controlled Amplifier) που βρίσκεται σε ψηφιακά συνθς και κονσόλες μίξης.

 

  • DCO (Digitally Controlled Oscillator)- Ψηφιακά ελεγχόμενος ταλαντωτής. Το ψηφιακό ισοδύναμο του VCO (VoltageControlledOscillator), δηλ ταλαντωτή ελεγχόμενου από τάση, την βασική πηγή ήχου των αμιγώς αναλογικών συνθς. Ένα αναλογικό κύκλωμα ταλάντωσης ελέγχεται και παρακολουθείται από ψηφιακό μικροτσίπ με αποτέλεσμα έναν σταθερό, ακριβή αναλογικό ήχο, λιγότερο ευαίσθητο στην θερμοκρασία και τις διακυμάνσεις του ρεύματος που δημιουργούσαν προβλήματα αξιοπιστίας στους VCOs.

 

  • DECAY - [βλ. ADSR]

 

  • DETUNE - ξεκούρδισμα. Στα συνθς με δύο ή περισσότερους ταλαντωτές ανά νότα, μια μικρή μεταξύ τους διαφορά στο κούρδισμα (της τάξης των cents), παράγει ένα εφφέ chorus/phaser που δίνει όγκο στον ήχο. Μεγαλύτερο ξεκούρδισμα (διαστήματα ημιτονίων, τόνων ή οκτάβας) σχετίζονται με την αρμονική σειρά συχνοτήτων ή σχηματίζουν συγχορδίες με ένα πλήκτρο.

 

  • Digital - Η ψηφιακή τεχνολογία έχει αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό το παλιότερο αναλογικό στυλ παραγωγής και ελέγχου του ήχου στα ηλεκτρονικά όργανα. Είναι πιο εξελιγμένη και αξιόπιστη, αν και στην πρώϊμη μορφή της παρήγαγε έναν “κλινικά” καθαρό και στενό ήχο - χωρίς την “ζεστασιά” του αναλογικού. Βρίσκεται στο επίκεντρο του σχεδιασμού ηλεκτρονικών υπολογιστών και η εφαρμογή της στη μουσική έχει επιτρέψει πρόσφατες εξελίξεις όπως η δειγματοληψία και το MIDI. Τα ψηφιακά συνθς μπορεί να διαθέτουν DCOs ή άλλες ψηφιακές πηγές ήχου (πχ οι αλγόριθμοι της FM σύνθεσης ή η δειγματοληψία), οι οποίες στη συνέχεια διαμορφώνονται από φίλτρα, γεννήτριες φακέλων, LFOs κλπ.

 

  • Duophonic - Ένα συνθ που μπορεί να παίξει μέχρι δύο νότες ταυτόχρονα λέγεται διφωνικό.

 

  • Dump (DataDump) - Η μεταφορά ψηφιακών δεδομένων από μία συσκευή στην άλλη. Το SysEx Dump είναι ένας τρόπος μετάδοσης πληροφοριών μέσω MIDI και χρησιμοποιείται για την αποθήκευση των περιεχομένων μέρους ή του συνόλου (Bulk Dump) της μνήμης ενός συνθ (ήχων, ρυθμίσεων παραμέτρων κλπ).

 

  • Effects (συντ. FX) - Μια επεξεργασία του ήχου, όπου το πρωτότυπο σήμα παραμορφώνεται (OVERDRIVE, DISTORTION), διπλασιάζεται (FLANGER, PHASER, CHORUS, ENSEMBLE), τοποθετείται στον χώρο (REVERB, ECHO, DELAY) ή συμπιέζεται (COMPRESSOR, LIMITER, EXPANDER). Ο ήχος φτάνει στα εφφέ με δύο τρόπους: είτε τα FX εισάγονται στην ροή του σήματος προς την έξοδο (INSERT), είτε ο ήχος φτάνει σ’ αυτά με βοηθητικές γραμμές (AUXBUSSES), μέσω διακλαδώσεων αποστολής (SEND) από το κανάλι του ήχου και επιστροφής (RETURN) στον μίκτη.

 

  • Emphasis - [βλ. Resonance]

 

  • Envelope Generator (EG) - Η γεννήτρια περιβάλλουσας είναι το κύκλωμα του συνθ που ελέγχει την εξέλιξη του ήχου στην διάρκειά του. Ο συνηθέστερος τύπος είναι τεσσάρων σταδίων και αποτελείται από τις παραμέτρους Attack, Decay, Sustain και Release (βλ. ADSR). Ορισμένα πρόσφατα ψηφιακά synths έχουν εισάγει έξι ή οκτώ στάδια (που απλά σημαίνει ότι η διάρκεια του ήχου έχει τεμαχιστεί σε περισσότερα τμήματα που ελέγχονται ανεξάρτητα. Οι φάκελοι χρησιμοποιούνται συνήθως στην στάθμη ή στο φιλτράρισμα του ήχου.

 

  • EQ (Equalizer) - Ο όρος αποδίδει τον έλεγχο της χροιάς μέσω της ρύθμισης του συχνοτικού περιεχομένου του ήχου, ο οποίος παραδοσιακά στα συνθς γίνεται μέσω φίλτρου/-ων. Τα σύγρονα συνθς έχουν ξεχωριστή μονάδα EQ με πρίμα, μεσαία και μπάσσα. Αυτή είναι είτε παθητική - που κόβει (cut) συχνότητες πάνω ή κάτω από το cutoff σημείο - είτε ενεργή - που μπορεί να κόβει ή και να αυξάνει (boost) τις συχνότητες στις αντίστοιχες ζώνες).

 

  • Expansion Board - Μια πρόσθετη πλακέτα που είναι εγκαθίσταται προαιρετικά σε ένα συνθ για να προσθέσει ήχους, πολυφωνία, κυκλώματα σύνθεσης, μνήμη RAM, FX κά.

 

  • Expander (Module, Rack συνθ) - Η χωρίς κλαβιέ έκδοση ενός συνθ ή sampler, άλλοτε πανομοιότυπη, συνήθως με επιπλέον χαρακτηριστικά. Συνδέεται με τα υπάρχοντα συνθς (ή master keyboards) μέσω MIDI και είναι η εναλλακτική οικονομική λύση στην αγορά ενός δεύτερου συνθ. Τα expanders είναι συνήθως σχεδιασμένα για να τοποθετούνται στο πρότυπο πλαίσιο των 19” (rackmount) ή απλά σε μια επιφάνεια (desktop).

 

  • Feedback- Η ελεγχόμενη δρομολόγηση (επιστροφή) του ήχου εξόδου ενός κυκλώματος πίσω στην είσοδο της. Στην περίπτωση του φίλτρου έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση αυτοταλάντωσης και την αύξηση του Resonance.

 

  • Filter - Βασική συσκευή ελέγχου της χροιάς του ήχου στα συνθς και samplers, το φίλτρο επηρεάζει επιλεγμένες αρμονικές συχνότητες της πηγής (VCO ή DCO), επιτρέποντας την διέλευση σε άλλες. Το κοινό VCF (φίλτρο ελεγχόμενο από τάση) μπορεί να είναι:
  1. lo-pass (βαθυπερατό) - που κόβει συχνότητες πάνω από το σημείο αποκοπής ενώ αφήνει ανεπηρέαστες τις χαμηλότερες,
  2. hi-pass (υψιπερατό) - που κόβει συχνότητες κάτω από το σημείο αποκοπής και αφήνει να περάσουν οι υψηλότερες και
  3. band-pass (φίλτρο ζώνης) - που αφήνει τις μεσαίες συχνότητες να περνούν.

 

  • FineTune - Μικρή προσαρμογή του κουρδίσματος, συνήθως σε κλίμακα εκατοστών του ημιτονίου.

 

  • FM (Frequency Modulation) synthesis - Σύνθεση ήχου με διαμόρφωση συχνότητας. Μία από τις πρώτες μορφές ψηφιακής σύνθεσης, η FM είναι μια μέθοδος διαμόρφωσης όπου η συχνότητα μιας συνεχούς φέρουσας (carrier operator) κυματομορφής μεταβάλλεται ανάλογα με τις ιδιότητες μιας δεύτερης (modulator operator), παράγοντας μια τρίτη, πολύπλοκη κυματομορφή. Όταν η συχνότητα της δεύτερης βρίσκεται μέσα στο ακουστικό φάσμα (πάνω από 20 Hz), το αποτέλεσμα γίνεται αντιληπτό ως αλλαγή στην χροιά του ήχου. Χρησιμοποιείται από τα FM συνθς (με κλασσικό παράδειγμα το DX7) για την δημιουργία των χαρακτηριστικών ήχων τους. Διακρίνεται για τις πιστές απομιμήσεις φυσικών ήχων με καθαρότητα, λαμπρότητα και γρήγορο attack.

 

  • Frequency - η συχνότητα: ο αριθμός πλήρων κύκλων μιας επαναλαμβανόμενης κυματομορφής ανά δευτερόλεπτο. Μια κυματομορφή η οποία επαναλαμβάνεται μία φορά ανά δευτερόλεπτο έχει συχνότητα 1Hz (Hertz).

 

  • Gate - [βλ CV/GATE]

 

  • General MIDI (GM) - Ένα θεσμοθετημένο υποσύνολο του πρωτόκολλου MIDI, που επιτρέπει στα συνθς έναν ελάχιστο βαθμό συμβατότητας, ανεξαρτήτως κατασκευαστή.

 

  • Glide- Όταν μια νότα παίζεται μετά από μια άλλη, το ύψος της νότας σαρώνεται (προς τα πάνω ή κάτω) από την προηγούμενη. Ελέγχεται από διακόπτη ή/και ποτενσιόμετρο που αυξομειώνει την ταχύτητα της σάρωσης [εναλλ. και Portamento].

 

  • Glissando - Μια γρήγορη ακολουθία από νότες σε διαστήματα ημιτονίων, τις οποίες το συνθ προσθέτει αυτόματα μεταξύ δύο διαδοχικά πατημένων πλήκτρων.

 

  • High Pass Filter - [βλ. filter]

 

  • I/O - συντομογραφία του In/Out (είσοδος και έξοδος σήματος)

 

  • Layer- Τρόπος ανάθεσης των ήχων του συνθ στο κλαβιέ. Η λειτουργία Layer αναθέτει ταυτόχρονα δύο ή περισσότερους ήχους στα ίδια πλήκτρα [βλ. σχ. multitimbral και Split]. Συνήθως μειώνει την πολυφωνία του οργάνου κατά το ήμισυ (πχ από οκτώ σε τέσσερις νότες).

 

  • LCD - Οθόνη υγρών κρυστάλλων που εμφανίζει πληροφορίες. Το μειονέκτημά τους είναι ότι μόνον οι φωτιζόμενες LCD διακρίνονται στο σκοτάδι. Σήμερα τα περισσότερα συνθς έχουν οθόνες LED (Light Emitting Diode) με φωτιζόμενα στοιχεία.

 

  • Linear Arithmetic (LA) Synthesis - Μια μορφή σύνθεσης που συνδυάζει - αθροίζει για την ακρίβεια - την αφαιρετική (substractive) μέθοδο με δείγματα PCM. Η σύνθεση LA είναι ψηφιακή, όπως και η FM, αλλά δεν έχει καμμία άλλη ομοιότητα μ’ αυτήν. Ευρεσιτεχνία της Roland, που αξιοποιήθηκε με το D-50.

 

  • LFO (Low Frequency Oscillator) - Ο ταλαντωτής χαμηλών συχνοτήτων (κάτω από το ακουστικό φάσμα) που χρησιμοποιείται από τα συνθς για την δημιουργία κυματισμού στις VCO (vibrato), στο VCF (wahwah effect) ή στον VCA (tremolo). Μιά γεννήτρια LFO μπορεί να έχει πολλαπλά σχήματα κυματομορφής (τετράγωνο, ημιτονοειδές, τρίγωνο, τυχαίο κά), με συχνά ελεγχόμενες ταχύτητα (rate ή speed) και καθυστέρηση (onset).

 

  • Looping (αναφ. sampling)- Η δυνατότητα των samplers να επιμηκύνουν τον χρόνο δειγματοληψίας, επαναλαμβάνοντας ένα απόσπασμα του ήχου συνεχώς.

 

  • LPF (Low Pass Filter) - [βλ. Filter]

 

  • MIDI - Musical Instrument Digital Interface, ψηφιακή διεπαφή μουσικών οργάνων. Ένα πρωτόκολλο επικοινωνίας που επιτρέπει σε ηλεκτρονικά μουσικά όργανα και υπολογιστές να ανταλλάσουν δεδομένα και να συγχρονίζονται. Το MIDI στέλνει μουσικές πληροφορίες μεταξύ συμβατών συσκευών, όπως το ύψος, η ένταση και η διάρκεια των ήχων, μαζί με πολλές άλλες παραμέτρους των οργάνων που μπορούν να ελεγχθούν ηλεκτρονικά. Το MIDI μπορεί επίσης να μεταφέρει πληροφορίες συγχρονισμού με τη μορφή MIDI clock ή MIDI Time Code. Ο όρος περιλαμβάνει το πρωτόκολλο και την συνδεσμολογία (υποδοχές, βύσματα, καλώδια). [Βλ. σχ. κεφ. σελ. 65]

 

  • Modeling - Η διαδικασία ανάλυσης ενός συστήματος και χρήσης διαφορετικής τεχνολογίας για την αναπαραγωγή των χαρακτηριστικών του. Για παράδειγμα, αναλύεται η μονάδα VCO ενός δημοφιλούς vintage αναλογικού συνθ και οι ιδιότητές του εκφράζονται με μαθηματικούς αλγόριθμους που επιτρέπουν την εξομοίωση του στον ψηφιακό τομέα. [βλ. σελ. 133, 136]

 

  • Modulation (MOD) - Η διαδικασία όπου ένα σήμα διαμορφώνει ένα άλλο. Στα συνθς, μια τάση ελέγχου (Control Voltage) εφαρμόζεται - είτε με φυσική ενέργεια είτε με ηλεκτρονικό τρόπο - για να προσδώσει κίνηση και έκφραση σε έναν ήχο με την περιοδική μεταβολή (ταλάντωση) ύψους, χροιάς ή έντασης [βλ. LFO]. Ελεγκτές όπως τα MOD Wheel και D-BEAM καθορίζουν την εφαρμογή και το μέγεθος της διαμόρφωσης.

 

  • Modular - Από την λέξη module (ελάχιστη αυτόνομη μονάδα συστήματος) Ένα αρθρωτό σύστημα σύνθεσης ήχου που αποτελείται από αυτοτελείς ενότητες (εξειδικευμένα ηλεκτρονικά κυκλώματα παραγωγής και διαμόρφωσης ήχου). Αυτές συνδέονται χειροκίνητα μεταξύ τους χρησιμοποιώντας καλώδια (patchcords) ή matrix. Τα αρθρωτά συστήματα έχουν εξαιρετική ευελιξία και προσαρμοστικότητα, αλλά απαιτούν γνώσεις προγραμματισμού και υπομονή.

 

  • Monophonic - Μονοφωνικό συνθ είναι αυτό που αναπαράγει μόνο μία νότα ή έναν ήχο κάθε φορά. Η προτεραιότητα (note priority) καθορίζεται από τον κατασκευαστή ή απο τον χρήστη με βάση την ψηλότερη (high note), χαμηλότερη (low note) ή τελευταία (last note priority) νότα που παίζεται. Για παράδειγμα, στην περίπτωση της προτεραιότητας χαμηλότερης νότας, όσο ειναι πατημένο ένα πλήκτρο, η επόμενη νότα δεν θα ηχήσει παρά μόνο αν είναι χαμηλότερη.

 

  • Multitimbral - Πολυχρωματικό ονομάζεται το συνθ που μπορεί να παίζει δύο ή περισσότερα ηχοχρώματα (timbres ή patches) ταυτόχρονα πχ πνευστά, πιάνο και συνθετικούς ήχους ή κρουστά την ίδια στιγμή. Τα workstations είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα, ενώ τα περισσότερα ψηφιακά συνθς είναι πολυχρωματικά. Η πολυχρωματικότητα εκφράζεται σε μέρη (parts) από 2 ως 64 και οι ήχοι μπορούν να είναι σε layers ή splits.

 

  • Operators - Ένας όρος που χρησιμοποιεί η Yamaha για να περιγράψει τις ψηφιακές κυματομορφές που συνθέτουν τους ήχους των FM συνθς διαμορφώνοντας η μία (modulator) την άλλη (carrier). Όπως και στο ραδιόφωνο FM, οι operators μπορεί να είναι carriers ή modulators, ανάλογα με το ρόλο τους στην διαμόρφωση. [βλ. FM synthesis]

 

  • Oscillator - Ο ταλαντωτής (ή γεννήτρια). Ηλεκτρονικό κύκλωμα που παράγει περιοδικό σήμα συγκεκριμένης συχνότητας, συνήθως ημιτονοειδές, αλλά συχνά τετραγωνικό ή άλλο. Σε ένα αναλογικό συνθ, οι ταλαντωτές (VCO ή DCO) τυπικά παράγουν επαναλαμβανόμενες διακυμάνσεις τάσης - "ταλαντεύονται". Στην ψηφιακή σύνθεση, μια γεννήτρια τυπικά αναπαράγει μια αποθηκευμένη, σύνθετη κυματομορφή. Οι όροι χρησιμοποιούνται ως συνώνυμα, αλλά στα ψηφιακά συνθς συνηθίζεται το Generator, καθώς το κύκλωμα είναι πιό σύνθετο απο έναν βασικό ταλαντωτή - για παράδειγμα, μπορεί να ενσωματώνει και γεννήτρια περιβάλλουσας (EG) ή στοιχεία επεξεργασίας της κυματομορφής (start - end point, looping, reverse κά).

 

  • Pad (SynthPad) - Ένας δημοφιλής τύπος ήχου συνθ, με χαρακτηριστικούς, αργούς χρόνους Attack και Release. Συνήθως χρησιμοποιείται υποστηρικτικά, παίζοντας συγχορδίες (πχ αντί για έγχορδα). Μπορεί να έχει πάντως και κεντρικό ρόλο, πχ ως drone.

 

  • Paraphonic - Ο όρος χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα μονο-συνθ με περισσότερους ταλαντωτές που ωστόσο διέρχονται από ένα κοινό φίλτρο, ενισχυτή ή γεννήτρια περιβάλλουσας. Στην πραγματικότητα, όλα τα μονοφωνικά συνθς μπορούν να θεωρηθούν παραφωνικά, αλλά ο όρος χρησιμοποιείται για όσα έχουν δύο ή περισσότερους ταλαντωτές. Ένα πολυφωνικό συνθ έχει ξεχωριστές μονάδες φίλτρων, ενισχυτών και γεννητριών περιβάλλουσας για κάθε φωνή.

 

  • Patch - Εναλλακτικός όρος για το preset, που αναφέρεται σε προ-γραμματισμένο ήχο του συνθ, sampler ή της μονάδας εφφέ, που ανακαλείται χρησιμοποιώντας τις MIDI εντολές αλλαγής προγράμματος (patch change) ή τους διακόπτες επιλογής ήχων. Ο όρος προέρχεται από την σύνδεση (patching) μεταξύ δύο ηλεκτρονικών μονάδων των πρώτων, αρθρωτών συνθς που γινόταν με καλώδια (patch cords). Σήμερα, ο όρος περιλαμβάνει τον συγκεκριμένο ήχο μαζί με τις συνδεσμολογίες (routing) και λειτουργίες ελέγχου του (control functions), όπως έχει αποθηκευτεί στην μνήμη της συσκευής.

 

  • PCM (Pulse Code Modulation) - μέθοδος ψηφιακής κωδικοποίησης φυσικών ήχων (δειγματισμένων) και αποθήκευσης τους, έτσι ώστε να μπορούν να υποστούν επεξεγασία ως συνθετικοί ήχοι. Χρησιμοποιήθηκε αρχικά για την απόδοση ρεαλιστικών ήχων κρουστών σε drum machines. Το PCM εμφανίζεται πλέον συχνά ως πηγή ήχου σε ψηφιακά συνθς (“Romplers”).

 

  • Polyphonic -  Ένα συνθ που μπορεί να παίξει δύο ή περισσότερες νότες (φωνές) ταυτόχρονα είναι πολυφωνικό. Δεν πρέπει να συγχέεται με την πολυχρωματικότητα που υπονοεί περισσότερους διαφορετικούς ήχους ταυτόχρονα. Ένα πολυχρωματικό συνθ είναι πάντα πολυφωνικό.

 

  • Pink Noise - Ο “ροζ” και ο “λευκός” (White Noise) θόρυβος είναι ηχοχρώματα θορύβου. Και οι δύο περιέχουν όλες τις συχνότητες του ακουστικού φάσματος - 20 ως 20.000 Hz - αλλά η ένταση των συχνοτήτων αυτών διαφέρει. Ο λευκός θόρυβος έχει την ίδια ισχύ (ένταση) ανά Hz σε όλες τις συχνότητες, ενώ η ένταση αυτή στον ροζ θόρυβο μειώνεται όσο αυξάνεται η συχνότητα, με αποτέλεσμα οι χαμηλότερες συχνότητες να είναι πιο δυνατές στον ροζ θόρυβο. Ωστόσο, το ανθρώπινο αυτί δέχεται τον ροζ θορύβο ως ζυγισμένο και επίπεδο, επειδή έχει την ίδια ισχύ ανά οκτάβα. Η οκτάβα είναι μια ζώνη συχνοτήτων της οποίας η υψηλότερη συχνότητα είναι διπλάσια από την χαμηλότερη. Για παράδειγμα, η ζώνη από 20 - 40 Hz είναι μια οκτάβα, όσο και η ζώνη 4000 - 8000 Hz επίσης. Στην πρώτη περίπτωση η διαφορά είναι (40 - 20) 20 Ηz, στην δεύτερη (8000 - 4000) 4000 Hz, ωστόσο το αυτί ακούει μια οκτάβα και στις δύο περιπτώσεις. Έτσι, αν και η ένταση ανά Hz μειώνεται με την αύξηση της συχνότητας, το επίσης αυξανόμενο πλάτος μεταξύ των διαδοχικών οκτάβων περιέχει περισσότερες συχνότητες, δίνοντας τελικά στον ροζ θόρυβο ίση ένταση ανά οκτάβα. Το ροζ χρώμα θορύβου εμφανίζεται συχνά στην φύση (ήχος της καρδιάς, ροή της κυκλοφορίας, ήχος καταρράκτη κά). Ο ροζ θόρυβος χρησιμοποιείται συχνά για την δοκιμή και την ισοστάθμιση των ηχείων σε κλειστούς ή ανοιχτούς χώρους ενώ τα τελευταία χρόνια έχει γίνει δημοφιλής καθώς μπορεί να καλύψει τον τυχαίο θόρυβο υποβάθρου (του περιβάλλοντος), συμβάλλοντας έτσι στην αύξηση της παραγωγικότητας και της συγκέντρωσης και τηε ποιότητας του ύπνου. Εκτός από τον λευκό θόρυβο και τον ροζ θόρυβο, υπάρχουν και άλλα χρώματα θορύβου, όπως “μπλε” (blue) και “καφέ” (brown) θόρυβος. Τυπικά τα συνθς έχουν γεννήτριες λευκού θορύβου, καθώς είναι πλουσιότερος σε ψηλές συχνότητες. Προσθέτει ρεαλισμό στους ήχους και αποτελεί ιδανική πρώτη ύλη για τα ηχητικά εφφέ.

 

  • Pitch - Η μουσική ερμηνεία μιας ακουστικής συχνότητας, το τονικό ύψος μιας νότας.

 

  • PitchBend - Μεταβολή του pitch μετά το πάτημα του πλήκτρου. Συνήθως ελέγχεται με το Pitch Bend Wheel, joystick ή Aftertouch, ενώ εκπέμπεται και με σχετική εντολή MIDI.

 

  • Portamento - [βλ. Glide]

 

  • Preset - [βλ. Patch]

 

  • PulseWave - παλμική κυματομορφή, παρόμοια με την τετραγωνική, όπου αντί της συμμετρικής εναλλαγής κορυφών και κοιλιών σε τακτά χρονικά διαστήματα, στην παλμική κυματομορφή η εναλλαγή τους (Pulse Width) είναι μεταβαλλόμενη.

 

  • Pulse Width - Η περίοδος στην οποία μια παλμική κυματομορφή μεταβαίνει από κορυφή σε κοιλία. Εκφράζεται ως ποσοστό (για παράδειγμα το 25% σημαίνει ότι το κύμα παραμένει στην κορυφή για το 25% του χρόνου, πριν περάσει στην κοιλία για το υπόλοιπο 75%). Η ασύμμετρη αυτή κυματομορφή διαμορφώνεται συνήθως μέσω μιας LFO για ένα εφφέ που μοιάζει με flanger / chorus.

 

  • Q - Ο “συντελεστής ποιότητας” ενός φίλτρου, που καθορίζει το εύρος ζώνης [βλ. Bandwidth] και τις ιδιότητες συντονισμού του φίλτρου. Όσο υψηλότερο είναι το Q, τόσο πιο στενό είναι το φάσμα των συχνοτήτων που επιτρέπεται να περάσουν. [βλ. Resonance]

 

  • RAM (Random Access Memory) - Η μνήμη τυχαίας προσπέλασης είναι μια γρήγορη, προσωρινή και επανεγγράψιμη μορφή ψηφιακής μνήμης, που χρησιμοποιείται στα συνθς για την διατήρηση ήχων (patches, presets) υπό επεξεργασία ή στα samplers για την καταγραφή και επεξεργασία δειγμάτων. Τα δεδομένα της RAM χάνονται όταν η συσκευή απενεργοποιηθεί, οπότε πρέπει να αποθηκευτούν σε σκληρό δίσκο ή άλλο μέσο. [βλ. και ROM]

 

  • Release - [βλ. ADSR]

 

  • Resonance - Συντονισμός του φίλτρου, που επιτυγχάνεται με την εφαρμογή ανάδρασης (feedback). Ο συντονισμός ενισχύει τις συχνότητες γύρω από τη συχνότητα Cutoff και όσο αυξάνεται, η ανάδραση φτάνει το φίλτρο σε σημείο να παράγει μια νέα ημιτονοειδή κυματομορφή - να λειτουργεί δηλ ως γεννήτρια, φαινόμενο γνωστό ως “αυτο-ταλάντωση”. Ένα ποιοτικό φίλτρο έχει αυτήν την δυνατότητα κι ένα καλοσχεδιασμένο συνθ μπορεί να “παίξει” την κυματομορφή αυτή από το πληκτρολόγιο [βλ. Q]

 

  • Ring Modulator - Ένα κύκλωμα που επεξεργάζεται δύο σήματα εισόδου με συγκεκριμένο τρόπο. Το σήμα εξόδου δεν περιέχει κανένα στοιχείο των αρχικών σημάτων αλλά αντ 'αυτού περιλαμβάνει νέες συχνότητες με βάση το άθροισμα και τη διαφορά των συχνοτήτων εισόδου. Ανάλογα με την σχέση μεταξύ σημάτων εισόδου, τα αποτελέσματα μπορεί να είναι μουσικά ή όχι - δημιουργία μεταλλικών, μη αρμονικών ήχων. Ο όρος ring (κυκλική διαμόρφωση) χρησιμοποιείται επειδή το αρχικό κύκλωμα χρησιμοποιούσε έναν δακτύλιο διόδων.

 

  • ROM (Read Only Memory) - Συντομογραφία για τη μνήμη μόνο για ανάγνωση. Eίναι ένας μόνιμος, μη εγγράψιμος τύπος μνήμης με δεδομένα που δεν μπορούν να αλλάξουν αφού προγραμματιστούν. Τα λειτουργικά συστήματα αποθηκεύονται συχνά στη ROM, καθώς η μνήμη παραμένει άθικτη με την απενεργοποίηση του συστήματος. [βλ. και RAM]

 

  • S-trig (Short Trigger) - Αρνητικό ρεύμα πύλης (-5V), διακόπτης ενεργοποίησης / απενεργοποίησης που χρησιμοποιείται στα συνθς του Bob Moog. [βλ CV/Gate]

 

  • Sample, Sample Rate, Sampler, Sampling frequency - [βλ. Κεφ Βασικές Αρχές Δειγματοληψίας, σελ. 98]

 

  • Sawtooth - Κυματομορφή που χαρακτηρίζεται από στιγμιαία άνοδο (ή πτώση) και ακόλουθη σταδιακή γραμμική κλίση (ή πτώση). Έχει χαρακτηριστικό πριονωτό σχήμα.

 

  • Sequencer - Συσκευή ή λογισμικό εγγραφής, που καταγράφει πληροφορίες και όχι τους πραγματικούς ήχους - όπως κάνει πχ μια παρτιτούρα. Όταν είναι ενσωματωμένο ή συνδέεται σε συνθ ή drum machine, το σύστημα εκτελεί ό,τι έχει προγραμματιστεί. Ο προγραμματισμός μπορεί να είναι είτε σε πραγματικό χρόνο, όπου η συσκευή καταγράφει πληροφορίες όπως εκτελέστηκαν στο πληκτρολόγιο, είτε σε βήματα (stepsequencer), όπου οι πληροφορίες εγγράφονται σε διακριτά βήματα. Τα πρώτα sequencers ήταν αναλογικά, καταγράφοντας CV και Gates, τα σύγχρονα ψηφιακά χρησιμοποιούν το πρωτόκολλο MIDI.

 

  • Subtractive Synthesis - αφαιρετική μέθοδος σύνθεσης ήχου, που συνίσταται στο φιλτράρισμα κυματομορφών πλούσιων σε αρμονικές. Η αφαιρετική σύνθεση είναι ο τύπος που χρησιμοποιείται γενικά από τα αναλογικά συνθς. [βλ. και additive synthesis]

 

  • SineWave - Ημιτονοειδής, η απλούστερη κυματομορφή. Ο πλέον καθαρός ήχος (που δεν υπάρχει στην φύση), έχει το χαρακτηριστικό σχήμα του πλάγιου S. Κάθε ήχος είναι σύνθετος και μπορεί να αναλυθεί σε άθροισμα ημιτονοειδών κυματομορφών. [βλ. Η σειρά των αρμονικών συχνοτήτων σελ. 16]

 

  • Split - Η λειτουργία split επιτρέπει τον χωρισμό του πληκτρολογίου σε ένα ή περισσότερα τμήματα, καθένα από τα οποία μπορεί στην συνέχεια να παίζει διαφορετικό ήχο. [βλ. και Layer]

 

  • SquareWave - η τετραγωνική κυματομορφή, που χαρακτηρίζεται από συμμετρικές, απότομες μεταβολές από κορυφή σε κοιλία. Χαρακτηρίζεται από το τετράγωνο σχήμα του. [βλ και Pulse Wave]

 

  • SuperSaw - Μια κυματομορφή που πρωτοπαρουσιάστηκε σε συνθς της Roland. Ένας ταλαντωτής (γεννήτρια) παράγει τον ήχο πολλών, ελαφρά ξεκουρδισμένων μεταξύ τους πριονωτών κυματομορφών. Ο ήχος αυτός έχει εντυπωσιακή παρουσία και όγκο και είναι χαρακτηριστικός στα trance και άλλα είδη EDM.

 

  • Sustain - [βλ. ΑDSR]

 

  • Synchronisation - Το “κλείδωμα” του Tempo ή Clock μεταξύ διαφορετικών συσκευών (DAW, drum machines, sequencers, HD recorders κά) που επιτρέπει τον ακριβή συγχρονισμό τους. Στα συνθς αναφέρεται στην δυνατότητα μιας γεννήτριας να “κλειδώνει” σε μια αρμονική άλλης σε διαφορετικά στάδια της ταλάντωσης. Η μέθοδος αυτή παράγει ήχους με περίπλοκο αρμονικό περιεχόμενο.

 

  • Timbre - Ο αισθητικός χαρακτήρας και οι ιδιότητες ενός ήχου, το ηχόχρωμα. Για παράδειγμα, ένα φλάουτο έχει απαλό, αέρινο ηχόχρωμα.

 

  • Touch-sensitive- Το δυναμικό πληκτρολόγιο ή γενικά ο ελεγκτής (Controller) που ανταποκρίνεται στην δυναμική της εκτέλεσης (πόσο δυνατά πιέζεται ένα πλήκτρο ή χτυπιέται μια επιφάνεια ή μια χορδή). Στην πραγματικότητα, ένα δυναμικό κλαβιέ “διαβάζει” την ταχύτητα που κατεβαίνουν τα πλήκτρα. [βλ Velocity sensitive]

 

  • TriangleWave - Η τριγωνική κυματομορφή, που χαρακτηρίζεται από γραμμική άνοδο προς την κορυφή και πτώση προς την κοιλία. Το όνομα οφείλεται στο χαρακτηριστικό τριγωνικό σχήμα.

 

  • Trigger - συνώνυμο του Gate

 

  • Unison - H λειτουργία των γεννητριών όπου περισσότερες φωνές παίζουν την ίδια νότα.

 

  • V-trig - Η τάση εκκίνησης. Θετική (+) ενεργοποίηση πύλης που χρησιμοποιούν τα Roland, ARP, Oberheim και Sequential συνθς. [βλ. και S-Trig για τα Moog]

 

  • V/Oct- Η συνθήκη 1 βολτ ανά οκτάβα. Μία μορφή τάσης ελέγχου (CV) που χρησιμοποιείται παγκοσμίως στα (αναλογικά) συνθς.

 

  • VCA (Voltage Controlled Amplifier) - ενισχυτής ελεγχόμενος από τάση. Κύκλωμα που ανταποκρίνεται σε μια αλλαγή τάσης στις εισόδους ελέγχου της, μεταβάλλοντας την ένταση του σήματος που διέρχεται από αυτό.

 

  • VCF - φίλτρο ελεγχόμενο από τάση. Ένα φίλτρο του οποίου η συχνότητα αποκοπής μεταβάλλεται ανάλογα με την τάση στην είσοδο ελέγχου. [βλ. και Filter]

 

  • VCO - Ταλαντωτής ελεγχόμενος από τάση. Ένα κύκλωμα που ελέγχεται από εναλλασσόμενη αναλογική τάση. Αυτό δημιουργεί τον ήχο σε ένα αναλογικό συνθ, δηλ τις βασικές κυματομορφές: ημιτονοειδείς (Sine), πριονωτές (Saw), τετραγωνικές (Square), τριγωνικές (Triangle) και παλμικές (Pulse Width Modulated). Το κούρδισμα των VCOs είναι ασταθές εξαιτίας της ευαισθησίας στην θερμοκρασία, στην υγρασία και στις διακυμάνσεις του ρεύματος. [βλ. και Oscillator]

 

  • Velocity, Velocity-sensitive - συνώνυμο του Touch-sensitive.

 

  • Voice - φωνή, ο ήχος που παράγει ένας ή μια ομάδα από ταλαντωτές, ανάλογα με την σχεδίαση του συνθ. Ο αριθμός των φωνών καθορίζει πόσες νότες μπορούν να ηχήσουν ταυτόχρονα. [βλ Monophonic, Paraphonic, Duophonic, Polyphonic, Multitimbral]

 

  • Vocoder - Κωδικοποιητής ελεγχόμενος από φωνητικά σήματα. Ένας τύπος εφέ που χρησιμοποιείται για φωνητικά (ή παράλληλα με αυτά) για τον χαρακτηριστικό ήχο του. Ένας ήχος (ο carrier), ένα pad ή και τύμπανα ακόμη, χωρίζεται σε ζώνες συχνοτήτων και αναλύεται. Στην συνέχεια εφαρμόζονται σ’ αυτόν τα χαρακτηριστικά του διαμορφωτή (modulator), που είναι συνήθως μια ανθρώπινη φωνή, παράγοντας ένα ενδιαφέρον, “ρομποτικό” εφφέ.

 

  • Waveform - η κυματομορφή. Ένα σήμα, είτε δειγματισμένο (ψηφιακά καταγραμμένο) είτε απλό περιοδικό, όπως παράγεται από μια γεννήτρια ή ταλαντωτή αντίστοιχα. Επίσης, η γραφική απεικόνιση ενός κύματος ηχητικής πίεσης στην πάροδο του χρόνου.

 

  • WaveShaper - Κύκλωμα που αλλάζει το σχήμα μιας κυματομορφής, παράγοντας ήχους με περίπλοκο αρμονικό περιεχόμενο.

 

  • White Noise - [βλ. Pink Noise]


Μπορείτε να κατεβάσετε το .pdf. Για πιο εξειδικευμένους, δείτε την Μετάφραση όρων πληροφορικής από την Βικιπαίδεια, το The A-to-Z of Synthesizer Terms της Roland, το Glossary Of Technical Terms του περιοδικού SOS, το A- Z of Synthesizer Related Terms, Elements and Modules του synths.co και το Glossary of Synthesizer Terms του vintagesynth.com.

Comments Section

Οκ....θα σε μνημονεύουν στο διηνεκες...well done vasilis...well done
 

Post a comment

  •